Page 36 - Журнал «Русский Берег» #10-2022

ПРОГНОЗЫ | PREDICTION RUSSIAN COAST | № 2/9 2022

тельно друг друга так же, как и современ- Sultan IV Murad döneminde aşılmasıydı. 16. yüzyılın ikinci yarısında,
ные астрологи: сходятся ли небесные тела TUR astrologlar, hükümdarın başkentin yıldız gemilerinin emrinde bir
или «убегают» друг от друга, насколько geçit törenlerinde ve resmi gözlemevi vardı. Bu gözlemevinin varlığı
визуально близки на небосводе, в каких geçitlerde yer aldılar. Onlara saygı ve uzun sürmedi. Birkaç yıl sonra Sultan III.
градусах. А потом сопоставляли результа- güvenin bir başka teyidi de vardı. Murad, binayı geminin silahlarıyla vurması
ты с сигнификаторами: Солнце — султан, emrini verdi. Araştırmacıların İstanbulluların
Луна — визирь, Венера — распорядитель Bilim adamlarının çalışmalarının hoşnutsuzluğuna neden olduğu belirtiliyor.
на церемониях, Юпитер — судья, Мер- önemli bir kısmı, olayların başlaması için Gerçek şu ki, gökbilimci ve matematikçi
курий — секретарь, Сатурн — казначей, uygun bir zaman olan “Eşref Saati” nin Takiyuddin, gökyüzünü cihazlarla
Марс — главнокомандующий. Для рас- hesaplanmasıydı. Astrologlar, camilerin gözlemlerken gökyüzünde büyük bir yıldız,
чётов применяли эфемериды — таблицы inşasında temel atma saatlerini, ordunun «Kuyruklu yıldız» gördü. Onu imparatorluğa
видимых положений звёзд, с 1474 года askeri geçiş gününü, yeni gemilerin suya refah ve mutluluk işareti olarak ilan etti.
принятые в европейской астрономиче- iniş tarihini belirlediler. Padişahın ve Peygamberlik gerçekleşmeyince ve İstanbul
ской традиции. yakınlarının düğünü veya yüce vezire salgını meydana geldiğinde, halk kuleyi
Турецкие историки отыскали в доку- mührün verilmesi gibi saray etkinliklerinin talihsizliklerinin sebebi olarak gördü.
ментах османского периода упоминания takvimi, yıldızların ve armatürlerin Yeni gözlemevi, 1868 yılına kadar Türk
о 37 предсказателях, в разное время за- konumlarının dikkatli bir şekilde başkentinde ortaya çıkmadı ve astronomik
нимавших пост «müneccimbaşı». Не всех hesaplanmasından sonra hazırlandı. amaçlardan ziyade meteorolojik bir merkez
из них ожидали лишь награды и почести. olarak hizmet etti.
За неверные предсказания несколько Saray müneccimlerinin görevleri arasında
главных астрологов отправились в ссылку. Müslüman takvimlerini derlemek de vardı. Saraydaki kehanet dairesi, 20. yüzyılın
А один — Хусейн Эфенди — прослужив Namazların başlama vakti, ramazan başlarına kadar varlığını sürdürdü. Sultan'ın
во дворце 20 лет, в 1650 году был заклю- günleri veya hac başlangıcı olan hac yönetimi Türkiye Cumhuriyeti tarafından
чён в тюрьму и позже казнён. Основани- dönemi de bu takvimde yer alıyordu. değiştirildiğinde müneccimbaşının görevi
ем для такого сурового наказания стали Kâhinler, olası depremler, ürün kıtlığı, kaldırıldı. Osmanlı İmparatorluğu'nun son
неверный расчёт даты начала месяца hastalık dönemleri, Güneş ve Ay tutulmaları baş kahini Hüseyin İlmi Efendi 1924'te vefat
Рамадан и превышение полномочий. hakkında kehanetler açıkladılar. Ayrıca etti.
Во второй половине XVI века в распо- doğum burçlarını da hesapladılar.
ряжении столичных звездочётов оказа-
лась обсерватория. Просуществовала Osmanlı yıldız gemileri, gezegenlerin
она недолго — через несколько лет сул- birbirlerine göre konumlarını, modern
тан Мурад III отдал приказ снести здание. astrologların yaptığı gibi, gök cisimlerinin
Причиной сноса исследователи называют birbirinden uzaklaşıp uzaklaşmadıklarını,
недовольство стамбульцев. Дело в том, gökyüzüne görsel olarak ne kadar yakın
что астроном и математик Такиюддин, olduklarını, hangi derecelerde olduklarını
наблюдая из башни обсерватории за не- büyük ölçüde incelediler. Daha sonra
босводом, с помощью приборов увидел sonuçları göstergelerle eşleştirdiler: Güneş
в небе комету. Он объявил «хвостатую ‑ Sultan, Ay – Vezir, Venüs ‑ törenlerde
звезду» знаком благоденствия и счастья yönetici, Jüpiter ‑ Hakim, Merkür ‑ Sekreter,
для империи. Когда же пророчество Satürn ‑ Sayman, Mars ‑ Başkomutan.
не сбылось и Стамбул поразила эпиде- Hesaplamalar için Efemeris (Gök günlüğü)
мия, жители посчитали башню причиной kullanıldı. Yıldızların görünür konumlarının
своих несчастий. Народ успокоился лишь tabloları, 1474'ten beri Avrupa astronomi
после её расстрела из корабельных geleneğinde kabul edildi.
орудий. Новая обсерватория появилась
в турецкой столице лишь в 1868 году Türk tarihçiler, Osmanlı dönemindeki
и служила больше как метеорологиче- belgelerde, farklı zamanlarda
ский центр, нежели для астрономических müneccimbaşı olarak görev yapan 37
целей. kâhinden söz ettiler. Bunların tamamından
Предсказательный департамент ödüller ve onur beklenmiyordu. Yanlış
при дворце просуществовал до начала tahminlerinden dolayı birkaç ana astrolog
XX века. Когда власть султана смени- sürgüne gönderildiler. Bunlardan biri olan
лась правлением Турецкой Республики, Hüseyin Efendi, 20 yıldır sarayda görev
должность «müneccimbaşı» упразднили. yapmış, 1650'de hapsedilmiş ve daha
Последний главный предсказатель Ос- sonra idam edilmişti. Böyle şiddetli bir
манской империи Хусейн Ильми Эфенди cezanın temeli, Ramazan ayının başlangıç
скончался в 1924 году. tarihini yanlış hesaplamak ve yetkilerin

36