Page 35 - Журнал «Русский Берег» #10-2022
P. 35

RUSSIAN COAST | № 2/9 2022  ПРОГНОЗЫ | PREDICTION


                     Konstantinopolis 29     aldılar. Selçuklu devletinin parçalanması   teflerindeki çizimlerin sık görülen  motifi,
               TUR   Mayıs 1453'te düştü.    sonucu ortaya çıkan çok sayıda sultan ve   yaşamın döngüsel doğasının bir sembolü
                     Fatih Sultan Mehmet'in   beylik hükümdarları geleceği bilmek istediler   olarak küçülen veya büyüyen hilâldır.
          süvarileri, büyük şehrin meydanlarına   ve bu yüzden hizmetleri talep edildi. Selçuklu   Eski birkaç risaleden kâhin Al‑Konevi'nin
          yürüdüler ve zaferi kutladılar. Osmanlı   hükümdarları bu kurnaz bilimden kendileri   14. yüzyılda Sivas'ta kaleme aldığı
          tarihçileri, «Mansure-i İstanbul   de çekinmiyorlardı. On  birinci yüzyılın   "Ahkâm‑ı Sâl‑i Türkân" adlı eseri günümüze
          Fetihnamesi» adlı eserinde bu tarih   kroniklerinde, Selçuklu tahtına aday olan   kadar gelmiştir. Yılların hayvan isimleriyle
          hakkında şöyle yazdılar: «Fatih Sultan   Kutalmış’ın, astrolojik olarak talihsiz günler   adlandırıldığı 12 yıllık bir takvimi tanımlar.
          Mehmet'in büyük saldırısı astrologların   olduğunu anlayarak Sultan Alparslan'la   Böyle bir sistemin kökleri Çin geleneklerinden
          belirlediği hayırlı saatte başladı». Bir   olan çatışmanın tarihini nasıl değiştirmeye   ziyade, eski Türk halklarının inançlarına
          zamanlar şehrin sakinlerini korkutan   çalıştığından bahsediliyor. Ama Kutalmış   bağlıdır. Koç burcundan Balık burcuna
          kehanet gerçekleşti. Türkler, ay   bunu başaramadı, savaşa girdi ve savaşı   kadar 12 takımyıldızı ile bize tanıdık gelen
          tutulmasından sonra kaybolan ayda   kaybetti.                         yıllık astrolojik takvim, Arap öğretilerinin
          Bizans'ın başkentini fethettiler.                                     bir etkisi olarak Osmanlı İmparatorluğu’na
                                               Göksel bedenlerin insanlar üzerindeki   geçti. Bilinen en eski hesaplama 1452 yılına
           Osmanlı İmparatorluğu'nda,        gücünün tanınması, gezegenlerle ilişkiler   dayanmaktadır.
          Konstantinopolis'e girmeden çok önce   kurmaya, güçlerini kullanmaya yönelik
          gezegenlerin etkisine büyük önem verilirdi.   girişimlere yol açtı. Selçuklu sembolünde,   OSMANLI TÜRKIYE'SINDE
          Astrolojik bilginin ana kaynağı, selefilerin   Aslanın ve Güneşin madeni paralar   ASTROLOJI
          deneyimleri, Selçuklu Türklerinin ve yerli   üzerinde ortak bir tasviri vardır. Bir yandan,   Hanedanlığı 1299'dan itibaren Osman
          Türk halklarının inançlarıydı. Buna daha   bu, Anadolu'da zaten o zamanlar Aslan   Gazi'nin saltanatı ile başlayan Osmanlı
          sonra fethedilen Bizanslıların mirası eklendi.  takımyıldızı ile Güneş arasındaki bağlantıyı,   Türklerinde astroloji, bir doğa bilimi statüsü
                                             yani bilim dünyasında bugüne kadar kabul   elde etti. Yıldız bilimi olan "İlm‑i Nücum"
                   SELÇUKLULAR               edilen yazışmaları bildiklerini gösteriyor. Öte   olarak anılmaya başlandı. Hükümdarlar,
                   VE ASTROLOJI              yandan, gezegen güçlerinin desteğine sahip   müneccimlerin tavsiyelerini dinlediler.
            Miras kalacak bir şeyler vardı. Birinci   olan tahtın gücüne bir inanç var.  Örneğin, Fatih Sultan Mehmed, şahsi
          Roma'dan farklı olarak, astrolojiden                                  astroloğu Ali Kuşçu tarafından hesaplanan
          hoşlanmadıkları yerlerde: İmparatorlar   Bilim adamları, yıldızlarla dolu   tarihlerde askeri seferlere başladı.
          Diocletianus (284‑305), Konstantin II (337‑  gökyüzünü gözlemevlerinden izlediler.   Konstantinopolis'in fethinden ve devletin
          361) ve diğerleri astrologları devletten   Bunlardan biri, şu anda Türkiye'nin Şanlıurfa  başkentinin İstanbul'a taşınmasından sonra
          kovan kararnameler yayınladılar. İkinci   ilinde bulunan Harran şehrinde arkeologlar   sarayda "Gelecekten Haber Verme" dairesi
          Roma'da yıldız bilimine olan hayranlık   tarafından keşfedildi. Üniversite, Harran   kuruldu.
          her yerde yaygındı. Kronik yazarlar,   okulu, eski zamanlardan beri orada faaliyet
          astrologların imparatorluğun nüfusu   gösteriyor. Selçuklular fetihlerinde güneye   Sarayda çalışacak personel medrese
          üzerindeki önemli etkisinin sayısız örneğini   ilerleyince rasathaneli okul medresenin   tarafından sağlandı. Adaylar ciddi bir
          vermektedir ve bu etki her zaman olumlu   bir parçası oldu. Kendilerini harabelerin   sınavdan geçiyorlar; astronomi, astroloji
          olmamıştır. Örneğin, Mirineisky Agathius,   yakınında bulan modern turistlere, eski   ve matematikten anlamaları gerekiyordu.
          550'lerde başkentin sakinlerini ele geçiren   zamanlarda astronomik hesaplamalar   Aşamaları layıkıyla geçen kişiler saray
          histeriyi anlatıyor. Bir dizi deprem ve   için kullanılan özel bir kuyunun kalıntıları   kadrosuna alındılar. Astrologların kendi
          astrologların kehanetlerinden dolayı, var   gösterilecek, Yıldızlar, Güneş ve Ay diski   hiyerarşileri ve görev dağılımları vardı.
          olan her şeyin  ölümünü neredeyse tahmin   suya yansıtılacaktı.       Yeniler, zamanla ana habercinin konumu
          ettiler. Böylece, Bizans'ın Asya topraklarını                         olan "müneccimbaşı"na kadar kariyer
          Selçuklu Türklerine devrettiği ikinci bin   TÜRK INANÇLARININ         basamaklarını tırmanma şansı buldular.
          yılın başında Selçuklu müneccimlerinin           ETKISI               Sultan II. Bayezid döneminde burayı ilk
          ortaya çıkışı sakin bir şekilde algılandı. Yeni   Bilim adamları kuyulara bakıp yıldızlı   alan Seydi İbrahim Seyyiddin'dir.
          devlette medreseler, camilere bağlı eğitim   gökyüzünün çizimlerini incelerken,
          kurumları, eğitim sisteminin bir parçası oldu.   Şamanlar sıradan çiftçiler ve avcılar için ana   Muhasebe de tutuluyordu: O dönemin
          Oralarda teoloji, aritmetik, astronomi ile   kahinler olmaya devam ettiler. Torosların   Topkapı Sarayı arşivlerinde, falcıların
          birlikte astroloji de öğrenildi.   güney eteklerinden Karadeniz kıyılarına,   isimlerinin karşısında emekleri için verilen
                                             Marmara'dan Van Gölü'ne kadar, tüm eski   miktarın bulunduğu bir gider tablosu
            Yıllar içinde Konya, Kayseri ve Mardin gibi  Anadolu topraklarında yüzyıllar boyunca   korundu:
          büyük şehirlerdeki medreseler gerçek ilim   teflerinin sesleri duyuldu. Köy büyücüleri   1. Seydi İbrahim bin Seyyid, müneccim, 15
          merkezleri haline geldi. Azerbaycan, İran,   ritüellerinde dünyanın unsurlarını; su, rüzgar,   akça.
          Harezm gibi komşu ülkelerden alimler gelip,   ateş ve havayı çağırdılar. Büyülerinde   2. İshak, müneccim, 14 akça.
          bu merkezlerin zengin kütüphanelerinde ve   astroloji, armatürler şeklinde mevcuttu.   3. Sinan, müneccim, 10 akça.
          geniş salonlarında tartıştılar. Saray kâhinleri   Ay ve Güneş'in lütfu, zengin bir hasat ve    (Not: Müneccim bir falcı, astrologdur;
          de bu eğitim kurumlarının sıralarında eğitim   hayvanların doğurganlığını vaat etti. Şaman   akça bir Türk sikkesidir).

                                                                                                               35
   30   31   32   33   34   35   36   37   38   39   40